Operatie zakkende stad | OBSCURA
Bodemdaling zorgt in heel Nederland voor problemen: wateroverlast, schade aan wegen, ondergelopen kelders, kapotte riolering, paalrot van houten funderingen en verzakkende gebouwen. Dit heeft naast hoge kosten ook negatieve gevolgen voor de leefbaarheid, ruimtelijke kwaliteit en het economisch kapitaal.
Wat moet er naar aanleiding van jullie onderzoek anders betreft de omgang met de bodem in de context van de verstedelijkingsopgave?
We moeten stoppen met bodemdaling te behandelen als een losstaand technisch probleem. Het is veel meer dan dat: het is een kans om steden gezonder, groener en socialer te maken. In de ontwerpstudio De Gezonken Stad – een ontwerpstudio waarin studenten aan de slag gingen met de casus Gouda – laten we zien hoe je techniek en ruimtelijk ontwerp samenbrengt. De studenten ontwikkelden uiteenlopende ontwerpoplossingen voor een nieuwe omgang met water en bodem. Zo verbinden we bodemdaling aan waterberging, klimaatadaptatie, mobiliteit, energietransitie en sociale kwaliteit. Dat betekent ook: per wijk kijken naar de specifieke bodem, fundering en stedenbouwkundige structuur, en daar stedenbouwkundige typologieën voor ontwerpen. Om echt verschil te maken, moeten we de vicieuze cirkel van peilverlaging en bodemdaling doorbreken met systeemverandering: werken vanuit bodem- en watergestuurde principes. Zo verschuift de focus van symptoombestrijding naar toekomstbestendige stedenbouw.
Wat stellen jullie voor in het project om dat aan te pakken?
Wij maken bodemdaling zichtbaar, tastbaar en bespreekbaar met fysieke modellen op drie schaalniveaus: Nederland, stad en straat/gebouw. Zo wordt helder hoe verschillende wijktypen reageren op bodemdaling én welke kansen dit biedt. We vergroten de impact via onderwijs, kennisdeling en het opbouwen van een netwerk van betrokken partijen, en laten zien dat ontwerp onmisbaar is in het aanpakken van deze opgave. In De Gezonken Stad ontwikkelden 13 stedenbouwstudenten voor de casus Gouda nieuwe woon- en leefvormen die bodemdaling omarmen: ruimte voor water, hoogteverschillen, nieuwe mobiliteit en een rijkere buitenruimte. Het project verbindt technische analyses met ontwerpend onderzoek en opent nieuwe perspectieven op de zakkende stad – een stad die aantrekkelijk én leefbaar blijft. De resultaten delen we actief, onder meer op het Nationaal Bodemdalingscongres (2023, 2024 en 2025). De volgende stap is een case study met onze partners: de sprong van verbeeldingskracht naar een tastbaar voorbeeld in de stad. Samen met o.a. de Academie van Bouwkunst, Platform Slappe Bodem en het Kenniscentrum Bodemdaling en Funderingen bouwen we aan een sterke coalitie en brengen we bodemdaling en ruimtelijk ontwerp samen.
Wat voor impact zou dit hebben?
Met deze aanpak wordt bodemdaling niet alleen bespreekbaar, maar ook een motor voor vernieuwing. We laten zien dat technische oplossingen en ruimtelijke kwaliteit hand in hand kunnen gaan. Steden krijgen handelingsperspectief: van schade beperken naar kansen benutten. Dit levert gezondere, klimaatbestendige en aantrekkelijkere wijken op, met meer biodiversiteit, beter waterbeheer en sterke sociale structuren. De zakkende stad wordt zo een voorbeeldstad voor heel Nederland. De methodiek – ontstaan uit onderzoek, ontwerp en samenwerking in De Gezonken Stad – is direct toepasbaar in andere bodemdaling gevoelige gebieden. Met de beoogde case study maken we de stap van idee naar concreet voorbeeld, waardoor de urgentie en toepasbaarheid zichtbaar wordt in de praktijk. Door samen te werken met partners als het Bodemdalingscongres, de Academie van Bouwkunst, Platform Slappe Bodem en het Kenniscentrum Bodemdaling en Funderingen, vergroten we het bereik, delen we kennis en versnellen we de transitie naar bodem- en watergestuurd ontwerpen.
We moeten stoppen met bodemdaling te behandelen als een losstaand technisch probleem. Het is veel meer dan dat: het is een kans om steden gezonder, groener en socialer te maken. In de ontwerpstudio De Gezonken Stad – een ontwerpstudio waarin studenten aan de slag gingen met de casus Gouda – laten we zien hoe je techniek en ruimtelijk ontwerp samenbrengt. De studenten ontwikkelden uiteenlopende ontwerpoplossingen voor een nieuwe omgang met water en bodem. Zo verbinden we bodemdaling aan waterberging, klimaatadaptatie, mobiliteit, energietransitie en sociale kwaliteit. Dat betekent ook: per wijk kijken naar de specifieke bodem, fundering en stedenbouwkundige structuur, en daar stedenbouwkundige typologieën voor ontwerpen. Om echt verschil te maken, moeten we de vicieuze cirkel van peilverlaging en bodemdaling doorbreken met systeemverandering: werken vanuit bodem- en watergestuurde principes. Zo verschuift de focus van symptoombestrijding naar toekomstbestendige stedenbouw.
Wat stellen jullie voor in het project om dat aan te pakken?
Wij maken bodemdaling zichtbaar, tastbaar en bespreekbaar met fysieke modellen op drie schaalniveaus: Nederland, stad en straat/gebouw. Zo wordt helder hoe verschillende wijktypen reageren op bodemdaling én welke kansen dit biedt. We vergroten de impact via onderwijs, kennisdeling en het opbouwen van een netwerk van betrokken partijen, en laten zien dat ontwerp onmisbaar is in het aanpakken van deze opgave. In De Gezonken Stad ontwikkelden 13 stedenbouwstudenten voor de casus Gouda nieuwe woon- en leefvormen die bodemdaling omarmen: ruimte voor water, hoogteverschillen, nieuwe mobiliteit en een rijkere buitenruimte. Het project verbindt technische analyses met ontwerpend onderzoek en opent nieuwe perspectieven op de zakkende stad – een stad die aantrekkelijk én leefbaar blijft. De resultaten delen we actief, onder meer op het Nationaal Bodemdalingscongres (2023, 2024 en 2025). De volgende stap is een case study met onze partners: de sprong van verbeeldingskracht naar een tastbaar voorbeeld in de stad. Samen met o.a. de Academie van Bouwkunst, Platform Slappe Bodem en het Kenniscentrum Bodemdaling en Funderingen bouwen we aan een sterke coalitie en brengen we bodemdaling en ruimtelijk ontwerp samen.
Wat voor impact zou dit hebben?
Met deze aanpak wordt bodemdaling niet alleen bespreekbaar, maar ook een motor voor vernieuwing. We laten zien dat technische oplossingen en ruimtelijke kwaliteit hand in hand kunnen gaan. Steden krijgen handelingsperspectief: van schade beperken naar kansen benutten. Dit levert gezondere, klimaatbestendige en aantrekkelijkere wijken op, met meer biodiversiteit, beter waterbeheer en sterke sociale structuren. De zakkende stad wordt zo een voorbeeldstad voor heel Nederland. De methodiek – ontstaan uit onderzoek, ontwerp en samenwerking in De Gezonken Stad – is direct toepasbaar in andere bodemdaling gevoelige gebieden. Met de beoogde case study maken we de stap van idee naar concreet voorbeeld, waardoor de urgentie en toepasbaarheid zichtbaar wordt in de praktijk. Door samen te werken met partners als het Bodemdalingscongres, de Academie van Bouwkunst, Platform Slappe Bodem en het Kenniscentrum Bodemdaling en Funderingen, vergroten we het bereik, delen we kennis en versnellen we de transitie naar bodem- en watergestuurd ontwerpen.
Locatie: Gouda
Ontwerpers: OBSCURA ( www.obscura.nu), VOIDS Urbanism ( www.voids.nu), Paul Swagerman ( www.paulswagerman.com
Stakeholders: Gemeente Gouda, Platform Slappe Bodem, Kenniscentrum Bodemdaling en Funderingen, Rotterdamse Academie van Bouwkunst
Meer informatie:
Ontwerpers: OBSCURA ( www.obscura.nu), VOIDS Urbanism ( www.voids.nu), Paul Swagerman ( www.paulswagerman.com
Stakeholders: Gemeente Gouda, Platform Slappe Bodem, Kenniscentrum Bodemdaling en Funderingen, Rotterdamse Academie van Bouwkunst
Meer informatie: