Op bodembasis | BoschSlabbers
Een nieuwe kijk op de bovenste bodemlaag als basis voor de verstedelijkingsopgave
In het ontwerpend onderzoek Op bodembasis gaat een multidisciplinair team onder leiding van BoschSlabbers de verstedelijkingsopgave onderzoeken waarbij de bovenste antropogene bodemlaag als vertrekpuntpunt wordt genomen. Het natuurlijk bodem- en watersysteem onder de bestaande stad is volgens het team nog te vaak een blinde vlek in de verstedelijkingsopgave.
Wat moet er naar aanleiding van jullie onderzoek anders betreft de omgang met de bodem in de context van de verstedelijkingsopgave?
Het zit al in de titel van het ontwerpend onderzoek: de bodem moet een sturend principe worden in gebiedsontwikkelingen: de basis in plaats van slechts een technische randvoorwaarde. Te vaak wordt nog gewerkt op de automatische piloot: zandophogingen en bouwen. Daarmee verliezen we de enorme waarde van de bodem uit het oog. Wat er anders moet, is dat we veel meer maatwerk leveren op basis van de ondergrond. Elke bodem is anders qua ecosysteemdiensten; biodiversiteit, water, klimaatmitigatie, cultuurhistorie en draagkracht, en vraagt dus om een eigen benadering. Door slim in te spelen op dit natuurlijke kapitaal en het te benutten in plaats van te negeren, kunnen we duurzamer en veerkrachtiger bouwen!
Wat stellen jullie voor in het project om dat aan te pakken?
Op Bodembasis werkt in drie samenhangende onderdelen die elkaar versterken. In deel 1 ligt de focus op de kwaliteiten en beperkingen van verschillende bodemtypen. De waarderoos maakt de vijf ecosysteemdiensten van de bodem inzichtelijk en laat zien waar herstel, bescherming of versterking nodig is. Op basis van de inzichten uit het ontwerpend onderzoek van deel 1, hebben we een beeldend handboek met praktische bouwstenen ontwikkeld dat ontwerpers, ambtenaren en ontwikkelaars ondersteunt bij bouwen met de bodem als uitgangspunt (deel 2). Praktische bouwstenen bieden concrete strategieën per bodemtype en per opgave (inbreiding of uitbreiding), inclusief kosten-batenanalyses en voorbeelden uit zes casuslocaties. Deel 3 bestaat uit inspirerende toekomstbeelden voor 2085, waarin de bodem als basis dient voor duurzame, stedelijke milieus en uitnodigt tot anders denken over gebiedsontwikkeling. Samen vormen de drie delen een praktisch én inspirerend kader om de bodem als uitgangspunt te nemen bij elke stedelijke ontwikkeling.
Wat voor impact zou dit hebben?
Bouwen vanuit de bodem maakt steden veerkrachtiger, gezonder en duurzamer. Het versterkt biodiversiteit, verbetert waterberging en -kwaliteit, draagt bij aan klimaatmitigatie en verlaagt kosten voor beheer en infrastructuur. Door de bodem niet langer als beperking te zien, maar als kans, ontstaan woonmilieus die in balans zijn met natuurlijke systemen. Ontwikkelaars en ontwerpers krijgen handvatten om innovatief en maatwerk te leveren. Op langere termijn leidt deze aanpak tot een gezondere leefomgeving, duurzame investeringen en steden die beter bestand zijn tegen uitdagingen zoals droogte, hitte en wateroverlast. Zo wordt bouwen echt bouwen vanuit de bodem, met tastbare voordelen voor mens, natuur en stad.
Het zit al in de titel van het ontwerpend onderzoek: de bodem moet een sturend principe worden in gebiedsontwikkelingen: de basis in plaats van slechts een technische randvoorwaarde. Te vaak wordt nog gewerkt op de automatische piloot: zandophogingen en bouwen. Daarmee verliezen we de enorme waarde van de bodem uit het oog. Wat er anders moet, is dat we veel meer maatwerk leveren op basis van de ondergrond. Elke bodem is anders qua ecosysteemdiensten; biodiversiteit, water, klimaatmitigatie, cultuurhistorie en draagkracht, en vraagt dus om een eigen benadering. Door slim in te spelen op dit natuurlijke kapitaal en het te benutten in plaats van te negeren, kunnen we duurzamer en veerkrachtiger bouwen!
Wat stellen jullie voor in het project om dat aan te pakken?
Op Bodembasis werkt in drie samenhangende onderdelen die elkaar versterken. In deel 1 ligt de focus op de kwaliteiten en beperkingen van verschillende bodemtypen. De waarderoos maakt de vijf ecosysteemdiensten van de bodem inzichtelijk en laat zien waar herstel, bescherming of versterking nodig is. Op basis van de inzichten uit het ontwerpend onderzoek van deel 1, hebben we een beeldend handboek met praktische bouwstenen ontwikkeld dat ontwerpers, ambtenaren en ontwikkelaars ondersteunt bij bouwen met de bodem als uitgangspunt (deel 2). Praktische bouwstenen bieden concrete strategieën per bodemtype en per opgave (inbreiding of uitbreiding), inclusief kosten-batenanalyses en voorbeelden uit zes casuslocaties. Deel 3 bestaat uit inspirerende toekomstbeelden voor 2085, waarin de bodem als basis dient voor duurzame, stedelijke milieus en uitnodigt tot anders denken over gebiedsontwikkeling. Samen vormen de drie delen een praktisch én inspirerend kader om de bodem als uitgangspunt te nemen bij elke stedelijke ontwikkeling.
Wat voor impact zou dit hebben?
Bouwen vanuit de bodem maakt steden veerkrachtiger, gezonder en duurzamer. Het versterkt biodiversiteit, verbetert waterberging en -kwaliteit, draagt bij aan klimaatmitigatie en verlaagt kosten voor beheer en infrastructuur. Door de bodem niet langer als beperking te zien, maar als kans, ontstaan woonmilieus die in balans zijn met natuurlijke systemen. Ontwikkelaars en ontwerpers krijgen handvatten om innovatief en maatwerk te leveren. Op langere termijn leidt deze aanpak tot een gezondere leefomgeving, duurzame investeringen en steden die beter bestand zijn tegen uitdagingen zoals droogte, hitte en wateroverlast. Zo wordt bouwen echt bouwen vanuit de bodem, met tastbare voordelen voor mens, natuur en stad.
Locaties: zes casusgebieden in zand-, klei- en veengebieden, Alphen aan den Rijn.
Ontwerpers: BoschSlabbers landschapsarchitecten, Deltares, Huib Sneep
Stakeholders: Gemeente Alphen aan den Rijn BPD Gemeentelijk Platform Kabels en Leidingen (GPKL)
Meer informatie:
wp.boschslabbers.nl
www.gebiedsontwikkeling.nu
Ontwerpers: BoschSlabbers landschapsarchitecten, Deltares, Huib Sneep
Stakeholders: Gemeente Alphen aan den Rijn BPD Gemeentelijk Platform Kabels en Leidingen (GPKL)
Meer informatie:
Projectwebsite: www.boschslabbers.nl
Andere publicaties:
wp.boschslabbers.nl
www.gebiedsontwikkeling.nu