OD205 ziet dat het terugbrengen van bodem- en watersystemen (abiotische systemen) bij bestaande bedrijventerreinen nog nauwelijks wordt aangepakt. Efficiëntie is bij de ontwikkeling van bedrijventerreinen in het verleden een kernbegrip geweest.

Wat moet er naar aanleiding van jullie onderzoek anders betreft de omgang met de bodem in de context van de verstedelijkingsopgave?
Bij de ontwikkeling van bedrijventerreinen wordt de bodem nu niet gezien. Onder een laag bouwzand wordt hij letterlijk weggestopt. Met hun vooral functionele inrichting zijn bedrijventerreinen rijk aan steen en arm aan groen, met hittestress, wateroverlast en verschraling van de biodiversiteit als gevolg.

Het resultaat van die aanpak zijn generieke, weinig inspirerende terreinen zonder relatie met hun omgeving. Barrières van blokkendozen tussen steden en buitengebied, maar ook tussen natuurlijk bodemleven en het leven aan oppervlakte. Om bedrijventerreinen groener en gezonder te maken, moet bij hun (her)inrichting worden gedacht vanuit de karakteristieken van de plaatselijke ondergrond van bodem en water. Door de samenwerking op te zoeken met de plaatselijke bodem en uit te gaan van de krachten die daarbij horen, ga je samenwerken met de natuur in plaats van er tegenin. Dat levert groene, gezonde werklandschappen op, waarin mens, dier, plant en omgeving met elkaar in balans zijn en elkaar versterken.

Wat stellen jullie voor in het project om dat aan te pakken?
OD205 onderzocht hoe bodemkenmerken benut kunnen worden om bestaande bedrijventerreinen onderdeel te maken van het lokale ecosysteem. Naar aanleiding van de onderzoeksresultaten stelt OD205 twee dingen voor:

1. Hou bij de (her)inrichting van bedrijventerreinen rekening met de onderliggende bodemsoort. Klei-, zand- en veengronden hebben elk een andere samenstelling en daarmee ook andere kwaliteiten om een gebied groener en gezonder te maken. Kies daarvoor passende beplanting en inrichting. Zo helpen in natte veengebieden waterdaken en sloten om overtollig regenwater op te vangen. Terwijl het voor de snel verdrogende zandgronden juist belangrijk is regenwater de grond in te laten zakken.
2. Bouw breed aan draagvlak voor denken vanuit de bodem, zodat naast ontwerpers en ontwikkelaars ook bijvoorbeeld parkbeheerders en ondernemers gebruik kunnen maken van de kwaliteiten van de lokale bodemsoort. Voor het faciliteren van dit proces ontwikkelde OD205 het Bodemspel. Hiermee ontdekken de spelers concrete vergroeningsmaatregelen passend bij de bodemsoort én hun eigen ambities.

Wat voor impact zou dit hebben?
Door de grondsoort onder bedrijventerreinen voortaan als vertrekpunt voor hun inrichting te nemen, worden bedrijventerreinen groener er gezonder. Planten, dieren en bodemleven kunnen zich beter ontwikkelen, wat bijdraagt aan het herstel van de biodiversiteit, tegengaan van hittestress en voorkomen van wateroverlast bij piekbuien. Bedrijventerreinen worden zo beter bestand tegen klimaatverandering en zijn toekomstbestendiger.

Ruim 30% van werkend Nederlander spendeert hun werkdag op een bedrijventerrein. Wie tijdens zijn werk zicht heeft op groen ervaart minder gevoelens van stress. Een groene omgeving nodigt ook uit tot wandelen en bewegen. Het gebied wordt aantrekkelijker als werkplek en vestigingslocatie. En dát heeft weer positieve invloed op de vastgoedwaarde van de panden op het bedrijventerrein. Bedrijventerreinen inrichten in samenspel met de lokale bodemsoort maakt ze tot gebieden die niet alleen ruimte bieden aan bedrijvigheid, maar ook bijdragen aan de gezondheid van mens en natuur. En het scheelt een flinke hoeveelheid bouwzand.

Locatie: onderzoekslocatie was bedrijventerrein Rollepaal, Dedemsvaart, maar de resultaten zijn relevant voor alle bedrijventerreinen in Nederland
Ontwerper: OD205 stedenbouw en landschap
Stakeholders: Provincie Overijssel, Gemeente Hoogeveen, ondernemers bedrijventerrein Rollepaal in Dedemsvaart

Meer informatie:
Over het onderzoek: Een gezond werklandschap, inclusief pleidooi van OD205 voor een systeemtransitie bij de ontwikkeling van bedrijventerreinen
www.od205.nl

Over het Bodemspel:
www.od205.nl

Voorbeeld van een groen en gezond bedrijventerrein naar ontwerp van OD205: Nederlands 1ste circulaire bedrijvenpark
www.od205.nl